Samtöl 6

Mig langar að læra.

            - Hvað viltu læra?

Ég ætla að verða bókmenntafræðingur.

            - Þá þarftu að fara í háskóla.

En ef ég ætla að verða skipstjóri?

            - Þá þarftur að fara í stýrimannaskóla og svo

           þarftu   siglingsreynslu á farskipi eða fiskiskipi.

Ég held ég láti mér nægja að verða rithöfundur.

- Það er enginn sérstakur skóli fyrir rithöfunda, annar en skóli lífsins og svo þarft þú að kunna að skrifa gott íslenskt mál.

Vinur minn hefur hug á að læra rafvirkjun.

- Áður voru sérstakir iðnskólar, en nú eru allar iðnir kenndar við fjölbrautaskóla, sem eru framhaldsskólar. Það er hægt að læra flestar iðngreinar í skólunum, en svo er líka hægt að taka bóklega námið við skólann og verklega námið hjá meistara. Sumar iðngreinar eru svo fámennar að þær eru bara kenndar við einn eða fáa framhaldsskóla.

Er skólakerfið á Íslandi öðruvísi en í Noregi?

- Að flestu leiti er það líkt, en þó er talsverður munur. Skyldunám er í tíu ár, frá sex ára aldri og þá tekur framhaldsskólinn við. Framhaldsskólinn er öðruvísi á Íslandi en í Noregi. Kennt er eftir áfangakerfi. Nemendur geta ráðið miklu sjálfir um framvindu námsins. Þeir geta valið áfanga eftir áhuga. Námsbrautir eru skipulagðar þannig að hluti áfanga er bundinn og hluti er val nemenda. Nemendur geta líka valið hvort þeir fara hægt eða hratt í gegn um skólann. Meðalhraði er átta annir eða fjögur ár.

Hvernig er með háskólanám?

- Á Íslandi eru margir háskólar. Háskóli Íslands í Reykjavík er stærstur og elstur. Þar eru um það bil átta þúsund stúdentar. Háskólinn á Akureyri er um það bil tíu ára gamall og hefur um það bil fimmtán hundruð stúdenta. Svo er Kennaraháskóli Íslands, Tækniháskóli Íslands, Listaháskóli Íslands og Háskólinn í Reykjavík. Landbúnaðarháskólinn er á Hvanneyri í Borgarfirði og í Borgarfirði er líka viðskiptaháskóli á Bifröst. 

Þurfa íslendingar þá ekki að fara erlendis til náms?

- Ennþá fara margir til náms til útlanda. Það er líka gott að fá menntastrauma annarstaðar frá. Sumar greinar eru ekki kenndar á Íslandi. Það er til dæmis   ekki hægt að læra byggingalist og dýralækningar á Íslandi. Það fara líka margir til útlanda til    framhaldsnáms í sérgeinum, til dæmis í læknisfræði.

Ég get hugsað mér að fara erlendis í nám. Hvert er best að fara?

- Margir fara til Skandinavíu. Það er á margan hátt líkast Íslandi. Bandaríkin eru vinsæl, þó þar séu mjög há skólagjöld. Svo eru íslendingar við nám um allan heim, og flestir koma aftur heim til Íslands.

Orðalisti:

að langa – ville

bókmennta-   litteratur-

fræðingur – viter

skipstjóri –

stýrimaður –

(siglinga)reynsla

farskip

fiskiskip

rafvirkjun –

iðn –

fjölbrautaskóli –

bólkegt nám –

verkelgr nám –

skólakerfi –

skylda (skyldunám) –

áfangi (áfangakerfi) –

framvinda –

námsbraut –

kennari (kennaraháskóli) –

dýralækningar –

sérgrein –

læknisfræði –

erlendis –

Bandaríkin –

menntun – utdanning

nám – læring

nemandi – elev, student

grunnskóli - grunnskole

framhaldsskóli –

           videregående skole

háskóli – høyskole, universitet

viðskiptaháskóli –    

                       handelshøyskole

listaháskóli – kunsthøyskole

tækniháskóli – teknisk høyskole

landbúnaðarhákskóli –

                      landbrukshøyskole

kennaraháskóli – lærerhøyskole

iðngreinar – håndverksfag

fag – fag, yrke

áfangi – modul

áfangaskóli – modulskole

menntaskóli – ghymnas

iðnskóli – yrkeskole

námsbraut – studielinje

skor í háskóla – studielinje på 

                              universitetet

            Hvað er Ísland stórt?

- Ísland er eitt hundrað og þrjú þúsund ferkílómetrar (103 000 km2) að stærð.

            Er landið hálent eða láglent?

- Láglendi er meðfram ströndinni. Mest á suðurlandi, í Borgarfirði og á austurlandi. Svo er líka láglendi í fjörðum. Miðja landsins er hálend, fjöll, jöklar og eyðimerkur.

            Ég hef heyrt að það sé enginn skógur á Íslandi. Er             það rétt?

- Það er rétt að það sem norðmenn kalla skóg er næstum því ekki til á Íslandi. Á Íslandi eru tvö eða þrjú svæði sem íslendingar kalla skóg. Á austurlandi er Hallormsstaðarskógur, á norðurlandi er Vaglaskógur og á suðurlandi er Bæjarstaðarskógur. Á þessum stöðum hefur verið unnið mikið starf við skógrækt. Víða annars staðar eru ræktaðir reitir og sumstaðar er kjarrskógur útbreiddur.

            Er landið þá svart og ljótt?

- Nei, landið er bæði grænt og grösugt, en það eru líka stór svæði þakin svörtum sandi, eldfjallasandi.

            Ef ég færi til Íslands sem ferðamaður, hvert ætti ég             að fara?

- Það fer eftir áhuga þínum. Ef þú hefur áhuga á að sjá stórbrotna ósnerta náttúru, er hálendið sérstök upplifun. Ef þú hefur áhuga á að sjá beljandi fossa og sjóðandi hveri, eru bæði suðurland og norðurland ákjósanleg. Fyrir norðan er það Mývatn og náttúran kring um Mývatn sem dregur ferðamenn til sín. Þar eru bæði sjóðandi hverir og eldstöðvar. Þar eru líka stóru fossarnir Goðafoss og Dettifoss og hin hrikalegu Jökulsárgljúfur. Fyrir sunnan er ferð til Gullfoss og Geysi mjög vinsæl. Geysir er frægast hver í heimi og allir heitir hverir kallaðir eftir þessum eina og sanna Geysi í Haukadal.

            En ef ég vildi helst skoða mannlífið?

- Reykjavík er eins og hver önnur stórborg, þó hún sé ekki stærri en Þrándheimur. Þar iðar mannlífið. Veitingahús og krár um allt. Þar er hægt að fara á tónleika, í leikhús og á myndlistasýningar. Þar eru líka mörg listasöfn, sem er gaman að skoða.

            Er ekkert mannlíf fyrir utan Reykjavík?

- Ef þú spyrð Reykvíking að þessu, þá segir hann að það sé ekkert að gerast úti á landi. Það er samt ekki satt. Landsbyggðin hefur sitt viðmót. Lítil sjávarþorp eru við marga firði og þar er alltaf líf við höfnina. Akureyri reynir að keppa við Reykjavík í að vera stór!

            Er hægt að keyra bíl um landið?

- Vegakerfið á Íslandi er gott. Það er malbikaður vegur allan hringinn. Allur hringurinn er um það bil fimmtán hundruð kílómetrar. Það eru líka vegir sem liggja um hálendið, en þeir eru bara opnir á sumrin þegar snjóa leysir og það er ekki ráðlegt að fara um þá á venjulegum fólksbílum.

            Þarf ég sérútbúinn bíl til að fara yfir hálendið?

- Nei ekki sérútbúinn bíl, en bíl með drifi á fjórum hjólum og helst jeppa. Víða eru lækir og smá ár sem ekki eru brýr á.

            Hvað er merkilegt að sjá á hálendinu?

- Þar eru hrikaleg fjöll og víðáttumiklir sandar. Þar getur þú ekið margar klukkustundir um svartan sand, án þess að sjá stingandi strá. Svo er útsýn til jökla og stundum er ekið inn undir jökulbrún. Allt landslag er stórbrotið og ósnert.

            Hvaða landshluti er fallegastur?

- Vitlaust spurt. Hver landshluti hefur sína sérstöðu. Austfirðirnir eru þröngir og fjöllin há. Klettabeltin, sem eru gömul hraunlög, hallst inn í landið og sýna vel að landið hefur sigið niður í miðjunni. Þegar eldfjöllin, sem eru flest inni á miðhálendi, spúa eldi og hrauni sígur landið þar. Sá hlutinn sem er fyrir austan hreyfist austur en sá hlutinn sem er fyrir vestan hreyfist í vestur. Þannig stækkar Ísland stöðugt um einn til tvo sentímetra á ári.

Vestfirðirnir eru líka hrikalegir og opnir út á Grænlandshaf. Suðurlandið er flatt og þar eru engir firðir, bara endalaus sandströnd.

            Hvaða landshluti finnst þér fallegastur?

meðfram -

jökull -

eyðimörk -

skógrækt –

reitur –

kjarr –

eldfjallasandur –

beljandi –

hver –

ákjósanleg –

eldstöð –

gljúfur (Jökulsrárgljúfur) –

eini sanni –

mannlíf –

sjávarþorp –

malbik –

malbikaður –

snjóa leysir –

sérútbúinn –

drif –

lækur (lækir) –

stingandi strá –

klettabelti –

hraun (hraunlög) –

spúa eldi –